Header

Header Top

Standard Version

სტანდარტული ვერსია

Language Switcher

Quick Menu

Site Settings - Easy Read and Text Size

Content

Page Content

  • ტექსტის ზომა:
  • A
  • A
  • A

აუდიტი

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის პროექტის შესახებ (საბოლოო ვარიანტი)

განახლების თარიღი: 15:12:2016

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ მომზადდა დასკვნა საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის პროექტის შესახებ, რომელიც მიზნად ისახავს შეაფასოს კანონპროექტით გათვალისწინებული შემოსულობებისა და გადასახდელების საფუძვლიანობა და კანონიერება. დასკვნაში განხილულია ის ძირითადი საკითხები, რომლებიც მნიშვნელოვანია 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის დაგეგმვის პროცესის სრულყოფისა და სახელმწიფოს სექტორის ფინანსური მართვის სისტემის ფუნქციონირების გაუმჯობესებისათვის.

  • საგადასახადო შემოსავლების კუთხით, დასკვნაში აღინიშნა, რომ გარკვეული ტიპის გადასახადების საპროგნოზო მაჩვენებლები დამატებით დასაბუთებასა და განმარტებებს საჭიროებენ. კერძოდ, წარმოდგენილი კანონპროექტით 23%-ზე მეტით იზრდება საშემოსავლო გადასახადის გეგმური მაჩვენებელი. აღნიშნულ კომპონენტში მსგავსი მოცულობით ზრდას ადგილი არ ჰქონია უფრო მაღალი ეკონომიკური ზრდის პირობებშიც. ამასთან, თუ გავითვალისწინებთ მომავალი წლის ნომინალური მშპ-ის ზრდის ტემპის პროგნოზირებულ მაჩვენებელსა და ასევე იმ გარემოებას, რომ საბიუჯეტო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებით, 2016 წლის 1 იანვრიდან საშემოსავლო გადასახადის გარკვეული სახეობებიდან მიღებული შემოსავლები სრულად მიიმართება მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტში, საშემოსავლო გადასახადის მნიშვნელოვნად გაზრდილი საპროგნოზო მოცულობა დამატებით ახსნა-განმარტებებს საჭიროებს.
  • ამასთანავე, მნიშვნელოვნად იზრდება (248%-ით) „სხვა გადასახადების“ მუხლის საპროგნოზო მაჩვენებელი და 87 მლნ ლარს შეადგენს. თუ გავითვალისწინებთ, რომ საგადასახადო შემოსავლების ადმინისტრირების კუთხით მიმდინარე წლიდან განხორციელებული რეფორმა აღნიშნულ მუხლში მისაღები რესურსის მოცულობას მნიშვნელოვნად არაპროგნოზირებადს ხდის, კანონპროექტით წარმოდგენილი სხვა გადასახადების არსებული საპროგნოზო მაჩვენებელი ასევე დამატებით დასაბუთებას საჭიროებს.
  • ასევე აღსანიშნავია, რომ წარმოდგენილი კანონპროექტით დივიდენდების საპროგნოზო მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად იზრდება და 66.4 მლნ ლარს უტოლდება. თუმცა თუ გავითვალისწინებთ უკანასკნელი წლების განმავლობაში დივიდენდების მობილიზებასთან დაკავშირებულ სირთულეებსა და იმ ფაქტს, რომ სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ საწარმოთა 2015 წლის მოგებიდან დივიდენდების განაწილების შესახებ გადაწყვეტილება შესაბამის კომისიას  ამ დრომდე არ მიუღია, ასევე, ყველაზე მსხვილი საწარმოების ფინანსურ მდგომარეობას 2015 წლის ბოლოს, კანონპროექტით წარმოდგენილი დივიდენდების არსებული საპროგნოზო მაჩვენებელი დამატებით დასაბუთებასა და ახსნა-განმარტებას საჭიროებს.
  • სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელების მიმართულებით დასკვნაში ყურადღება გამახვილდა შრომის ანაზღაურების მუხლსა და ამ მიმართულებით განხორციელებულ ცვლილებებზე. კერძოდ, წარმოდგენილი პროექტით, „შრომის ანაზღაურების“ მუხლის საპროგნოზო მოცულობა საბიუჯეტო ორგანიზაციების 69%-ში მცირდება, ხოლო 18%-ის შემთხვევაში იზრდება. მიუხედავად ამისა, უმეტეს უწყებებში შტატით დასაქმებულ თანამშრომელთა გეგმური რიცხოვნობა უცვლელი რჩება, რის შედეგადაც, გაურკვეველია თუ რის საფუძველზე მოხდება „შრომის ანაზღაურების“ მუხლის ზემოაღნიშნული ცვლილებები. ამ მიმართულებით აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო აუდიტის სამსახური საკუთარ ანგარიშებში დიდი ხანია ყურადღებას ამახვილებს საბიუჯეტო დაფინანსებაზე მყოფ უწყებებში სახელფასო ფონდისა და საშტატო რიცხოვნობის დაგეგმვაში არსებულ ხარვეზებსა და ასევე, პრემიებისა და დანამატების გაცემის ხშირ შემთხვევაში დაუსაბუთებელი და დაურეგულირებელი პრაქტიკის თაობაზე.
  • დასკვნაში ასევე აღინიშნა, რომ ცალკეული პროგრამებისა და ქვეპროგრამებისათვის, რომლებიც მიმდინარე საბიუჯეტო წლის 10 თვის განმავლობაში ათვისების დაბალი მაჩვენებლით ხასიათდება, 2017 წლის ბიუჯეტის კანონპროექტით გათვალისწინებულია ასიგნებების მოცულობის ზრდა ან იმავე დონეზე შენარჩუნება. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, ბიუჯეტის გადასახდელების დაგეგმვისას, სხვა მიზეზებთან ერთად მიზანშეწონილია, გათვალისწინებულ იქნეს გასული და მიმდინარე წლის შესრულების ტენდენციებიც, რათა თავიდან იქნეს აცილებული წლის განმავლობაში გეგმების ხშირი კორექტირებები და უზრუნველყოფილ იქნეს ათვისების შესაბამისობა ბიუჯეტის კანონით განსაზღვრულ გეგმასთან.
  • აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ პროგრამული ბიუჯეტის შედგენის მეთოდოლოგიაში განხორციელებული ცვლილებით, მიმდინარე წელს სამინისტროების მიერ წარმოდგენილ იქნა დეტალური საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმები, რაც დადებითად უნდა შეფასდეს. თუმცა, ბიუჯეტის დაგეგმვის ეტაპზე საშუალოვადიან სამოქმედო გეგმებსა და პროგრამულ დანართში პროგრამების შესახებ წარმოდგენილ ინფორმაციაში ჯერ კიდევ შეინიშნება მნიშვნელოვანი ხარვეზები, რაც ართულებს, რიგ შემთხვევებში კი შეუძლებელს ხდის შეფასდეს პროგრამებისა და მათი განმახორციელებლების ეფექტიანობა.
  • რაც შეეხება სახელმწიფო ვალის 2017 წლის საპროგნოზო მაჩვენებელს, წარმოდგენილი კანონპროექტით იგი 15,909 მლნ ლარის დონეზე განისაზღვრა და მშპ-თან მიმართებაში 44.2%-ს გაუტოლდა. შედეგად, იგი კვლავ აჭარბებს საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების სტრატეგია - „საქართველო 2020“-ით დადგენილ 40%-იან ნიშნულს. ამასთან აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო ვალის მაჩვენებელი კვლავ არ მოიცავს სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით შექმნილი საწარმოების მიერ აღებულ ვალს, მათ შორის არც ისეთ სავალო ვალდებულებებს, რომელთა დაფარვაც ხორციელდება უშუალოდ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, მაშინ როდესაც საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა თუ სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების რეკომენდაციით მიზანშეწონილია მათი გათვალისწინება სახელმწიფო ვალის პორტფელში. ასევე, მიუხედავად, საქართველოს მთავრობის „საქართველოს კაპიტალის ბაზრის განვითარების სტრატეგიის“ მიერ განსაზღვრული გეგმისა, ამ დრომდე არ მომხდარა სახელმწიფო ვალის მართვის სტრატეგიის დოკუმენტის გამოქვეყნება.

დასკვნა „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტზე

განახლების თარიღი: 18:10:2016

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტზე მიზნად ისახავს კანონპროექტით გათვალისწინებული შემოსულობებისა და გადასახდელების საფუძვლიანობისა და კანონიერების შეფასებას. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, „საქართველოს 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი (პირველი წარდგენა) მთლიანობაში მომზადებულია მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით, თუმცა ბიუჯეტის დაგეგმვის პროცესის სრულყოფისათვის, ასევე სახელმწიფოს სექტორის ფინანსური მართვის სისტემის ფუნქციონირების გასაუმჯობესებლად დასკვნაში მოცემულია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შენიშვნები და რეკომენდაციები:

  • ბიუჯეტის კანონპროექტზე თანდართულ „ფისკალური სექტორის მაკროეკონომიკური რისკებისა“ ანალიზის დოკუმენტში წარმოდგენილი ინფორმაცია დამატებით დასაბუთებას საჭიროებს – დოკუმენტში წარმოდგენილი თითოეული პოზიტიური თუ ნეგატიური ფაქტორის ზეგავლენა ატარებს ზოგად, თეორიულ ხასიათს და არ არის გამყარებული შესაბამისი რაოდენობრივი მახასიათებლებით, რაც უარყოფითად აისახება განხილული სცენარის რეალისტურობასა და დოკუმენტის სანდოობის ხარისხზე;
  • ფისკალური მდგრადობისა და საბიუჯეტო დეფიციტის დაბალი მაჩვენებლის შენარჩუნების მიზნით, მთავრობის მიერ 2015 წელს გამოიცა N422 განკარგულება, რომლის ფარგლებშიც დადგინდა გარკვეული შეზღუდვები. კერძოდ, 2016 და 2017 წლების სახელმწიფო ბიუჯეტების პროექტებში გადასახდელების არანაკლებ 20% გათვალისწინებული უნდა იქნეს საინვესტიციო/ინფრასტრუქტურული პროექტების დასაფინანსებლად. თუმცა, რამდენადაც განსაზღვრული არ არის თუ რა შეიძლება ჩაითვალოს საინვესტიციო/ინფრასტრუქტურული ხასიათის პროექტად, და ამასთანავე, წარმოდგენილი კანონპროექტი არ აკონკრეტებს აღნიშნული მიმართულებით დაგეგმილი გადასახდელების მოცულობას, გაურკვეველია აკმაყოფილებს თუ არა 2017 წლის ბიუჯეტის კანონის პროექტი ზემოხსენებულ მოთხოვნას;
  • ზოგიერთი საგადასახადო შემოსავლის გეგმური მაჩვენებელი დამატებით დასაბუთებას საჭიროებს – წარმოდგენილი კანონპროექტით დაახლოებით 17%-ით იზრდება საშემოსავლო გადასახადის სახით მისაღები შემოსავლების გეგმური მაჩვენებელი. აღნიშნულ კომპონენტში მსგავსი მოცულობით ზრდას ადგილი არ ჰქონია უფრო მაღალი ეკონომიკური ზრდის პირობებშიც და შესაბამისად საჭიროებს დამატებით ახსნა-განმარტებებს. ამასთანავე, დაახლოებით 15%-ით იზრდება იმპორტის გადასახადით მიღებული შემოსავლების მოცულობა, მაშინ როდესაც თვითონ იმპორტის მოცულობის ზრდის ტემპი მხოლოდ 8%-ის დონეზეა პროგნოზირებული;
  • წარმოდგენილი კანონის პროექტით, ზოგიერთ პროგრამას/ქვეპროგრამას ასიგნებები ეზრდებათ, მიუხედავად მიმდინარე წლის ათვისების დაბალი მაჩვენებლებისა – საყურადღებოა, რომ ცალკეული პროგრამებისა და ქვეპროგრამებისათვის, რომლებიც მიმდინარე საბიუჯეტო წლის 8 თვის განმავლობაში ათვისების დაბალი მაჩვენებლით ხასიათდება, 2017 წლის ბიუჯეტის კანონის პროექტით გათვალისწინებულია ასიგნებების მოცულობის ზრდა ან იმავე დონეზე შენარჩუნება. ასევე, აღსანიშნავია, რომ ცალკეული საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ მომავალი წლის საშტატო რიცხოვნობისა და შრომის ანაზღაურების ფონდის დაგეგმვის პროცესში არ ხდება უწყებაში ფაქტიურად შტატით დასაქმებულ მომუშავეთა ოდენობის გასული და მიმდინარე წლების მაჩვენებლების გათვალისწინება და გეგმური საშტატო რიცხოვნობის რეალური მაჩვენებლის განსაზღვრა;
  • ხარვეზები შეინიშნება როგორც ბიუჯეტის კანონის პროექტზე თანდართულ პროგრამული ბიუჯეტის დანართში, ისე „პროგრამული ბიუჯეტის შედგენის მეთოდოლოგიის“ მიმართულებით – მეთოდოლოგიაში განხორციელებული ცვლილებით, მიმდინარე წელს სამინისტროების მიერ წარმოდგენილ იქნა დეტალური საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმები, რაც დადებითად უნდა შეფასდეს. თუმცა, ბიუჯეტის დაგეგმვის ეტაპზე საშუალოვადიან სამოქმედო გეგმებსა და პროგრამულ დანართში პროგრამების შესახებ წარმოდგენილ ინფორმაციაში ჯერ კიდევ შეინიშნება მნიშვნელოვანი ხარვეზები, რაც ართულებს, რიგ შემთხვევებში კი შეუძლებელს ხდის პროგრამებისა და მათი განმახორციელებლების ეფექტიანობის შეფასებას;
  • სახელმწიფო ვალის კუთხით, საყურადღებოა, რომ მისი მიმართება დადგენილ ლიმიტებთან – სახელმწიფო ვალის 2017 წლის საპროგნოზო მაჩვენებელი, მშპ-თან მიმართებაში, 42.1%-ს შეადგენს და კვლავ აჭარბებს საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების სტრატეგია - „საქართველო 2020“-ით დადგენილ 40%-იან ნიშნულს. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ წარმოდგენილი კანონპროექტით მოცემული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების გამოშვება არ ითვალისწინებს იმ სტრატეგიული მიზნების შესრულებას, რომელიც დასახულია კაპიტალის ბაზრის სამუშაო ჯგუფის მიერ მომზადებულ „საქართველოს კაპიტალის ბაზრის განვითარების სტრატეგიის“ დოკუმენტში.